Kavacık Mh. Özgür Cd. No:5 Beykoz / IST
0546 418 77 55

Matbaa Tarihi – Geçmişten Günümüze Matbaanın Gelişimi

Matbaanın Geçmişten Günümüze Kronolojik Tarihi

Baskı ya da metin ve görüntü çoğaltma işlemi uzun bir geçmişe sahiptir. Bu sayfada baskının gelişimi kronolojik olarak açıklanmaktadır. Burada bu sürecin kısa bir özetini sunacağız.

M.Ö. 3000 ve daha erken dönem

Mezopotamyalılar kil tabletlerine bir çekici bir görüntü etkisi uyandırmak için yuvarlak silindir mühürler kullanıyorlar. Çin ve Mısır’daki diğer erken dönemde toplumlarda, bez üzerine baskıda küçük damgalar kullanmışlardı.

MS 2. yy

Ts’ai Lun adlı bir Çinli, kağıdı icat etti.

  1. yy

Aziz Cuthbert’ın mezarına Latin İncili metnini içeren küçük bir kitap eklenmiştir. Cuthbert İncili şu anda halen var olan en eski Avrupa kitabıdır.

  1. yy

Pi-Sheng adında bir Çinli sertleştirilmiş kilden matbaa karakterleri geliştirerek ilk hareketli matbaa harfini oluşturdu. Oldukça yumuşak malzeme bu teknolojinin başarısını engelliyor.

  1. yy

Kağıt yapımı Avrupa’ya ulaştı.

13.yy

Metalden (bronz) dökülen karakterler Çin, Japonya ve Kore’de geliştirilmiştir. Metal türü kullanılarak basılan en eski kitap, 1377 yılına dayanıyor.

15.yy

Ahşap kesim Çin ve Japonya’da yüzyıllarca kullanılmaya başlamış olsa da, bilinen en eski Avrupa örneği 15. yüzyılın başlarından kalmıştır. Ahşap kesme, metin ve görüntülerin bir ahşap bloğun yüzeyine oyulduğu kabartma baskı tekniğidir. Basılamayan parçalar tipik olarak bir bıçak veya keski yardımıyla çıkartılırken, baskı parçaları yüzeyle aynı seviyede kalır. Ahşap blok daha sonra mürekkeplenir ve alt tabaka ahşap bloğa karşı preslenir. Kullanılan mürekkep, vernik veya haşlanmış keten tohumu yağı ile karıştırılan yağ lambaları atık kurumlarından yapılır.

Bu dönemde zahmetli bir şekilde yazmacılar tarafından el yazması gereken kitaplar hala nadirdir. Cambridge Üniversitesi, Avrupa’nın en büyük kütüphanelerinden birine sahip. Sadece 122 kitaptan oluşuyor.

1436’da Gutenberg bir matbaa üzerine çalışmaya başlar. Taşınabilir metal tipli ahşap baskı makinesini bitirmesi 4 yıl sürüyor. Yeni cihaza basılmış ilk yayınları arasında İnciller var. İlk baskı, sayfa başına 40 satır içeriyor.

1465 yılında ilk kuru gravürleri, Güney Alman sanatçı Housebook Master tarafından yaratılmıştır. Drypoint, bir görüntünün keskin metalin sert sivri bir ‘iğne’ veya bir elmas noktası olan bir (bakır) plakaya kesildiği bir tekniktir.

Venedik’teki matbaalarında John ve Wendelin of Speier, muhtemelen şimdiye kadar taklit etmeye çalıştıkları el yazısıyla yazılmış karakterlere benzeyen saf roman türünü kullanan ilk yazıcılardır.

1476’da William Caxton, Hollanda’dan ekipman satın alıyor ve İngiltere’deki Westminster’deki ilk matbaayı kuruyor.

Aynı yıl bakır gravürleri illüstrasyonlar için ilk kez kullanılıyor. Gravürlerle, bakır bir plaka üzerine yivler keserek çizim yapılır.

Yüzyılın sonuna gelindiğinde, Avrupa’daki 250’den fazla şehirde matbaa kuruldu

 

16.yy

Aldus Manutius daha küçük, taşınabilir kitaplar üreten ilk yazıcıdır. Ayrıca, Venedik zımba otomatiği Francesco Griffo tarafından tasarlanan italik türü kullanan ilk kişidir.

 

1507’de Lucas Cranach, çizimlerin farklı renklerde basılmış iki veya daha fazla blok kullanılarak çoğaltıldığı bir teknik olan chiaroscuro woodcut’ı geliştirdi.

1525’de ünlü ressam, ahşap oymacılığı ve bakır gravür aleti Albrecht Dürer, harflerin geometrisi üzerine bir kitap olan Unterweysung der Messung’u (Ölçüm Sanatına Bir Ders) yayınladı.

‘Historia Veneta’ (1551), İtalyan dili ve şiiri üzerine yaptığı çalışmalarıyla ünlü Venedikli bir bilim adamı ve kardinali olan Pietro Bembo’nun pek çok kitaplarından biridir.

Christophe Plantin, bu yüzyılın en ünlü matbaacılarından biridir. Antwerp’deki matbaasında Rubens ve diğer sanatçılardan sonra gravürlerle süslenmiş güzel işler ürettiler. Yapıtlarının çoğu ve dükkandaki ekipmanlardan bazıları Plantin-Moretus müzesinde sergileniyor..

 

17.yy

Plantin, bir faksı basan ilk kişidir. Bir faks, eski bir kitabın, el yazmasının, haritanın, sanat eserinin veya mümkün olduğunca orijinaline yakın şekilde çoğaltılmasıdır.

1642’de Ludwig von Siegen mezzotint’i geliştirdi; küçük bir dişli küçük bir metal aletle binlerce küçük nokta bulunan bir bakır levhayı “rocker” olarak adlandırarak pürüzlendirerek yarı tonları üreten bir tekniktir. Plakanın yüzü temizlendiğinde plakadaki küçük çukurlar mürekkebi tutar.

İlk Amerikan kağıt fabrikası 1690’da kuruldu.

 

18.yy

1710’da Alman ressam ve gravür sanatçısı Jakob Christof Le Blon, ilk gravür bezini çeşitli renklerde üretti. Üç metal plakayı gravürlemek için mezzotint yöntemini kullanıyor. Her plaka kırmızı, sarı ve mavi kullanılarak farklı bir renkle mürekkeplenir. Daha sonra, siyah çizgiler taşıyan dördüncü bir plaka ekledi. Bu teknik, modern renkli baskının temelini oluşturmada yardımcı oldu. Le Bon’un eseri, yelpazedeki tüm renklerin mavi, sarı ve kırmızı üç ana renkten oluştuğunu belirten 1702’de yayınlanan Newton teorisine dayanıyor.

The Bentler’s Magazine, ilk kez 1731’de yayınlandı. Genellikle ilk genel ilgi dergisi olarak kabul edilir. Yayın 1922 yılına kadar kesintisiz yayınlandı.

1732’de Benjamin Franklin kendi basım ofisini kurdu ve Pennsylvania Gazetesinin yayıncısı oldu.

Alois Senefelder, 1796 yılında litografi geliştirdi ve tiyatro eserlerini basmak için düşük maliyetli bir yöntem olarak kullandı. Daha rafine bir biçimde, litografi bugün hala baskın baskı tekniğidir.

Bu çağın ünlü bir başka ünlü ismi, Giambattista Bodoni’nin adını taşıyan ve bugün hala sıklıkla kullanılan bir yazı dizisi dizisi oluşturmasıdır. Kalın dikey saplar ve ince yatay saç çizgileri arasındaki keskin kontrastla karakterize edilirler.

 

19.yy

1800’de, üçüncü Earl Stanhope olan Charles Stanhope, ahşap yerine demir bir çerçeveye sahip olan ilk basıyı kurdu. Bu Stanhope basımı, daha hızlı, daha dayanıklı ve daha büyük sayfaları yazdırabiliniyordu. Birkaç yıl sonra Friedrich Gottlob Koenig ve Andreas Friedrich Bauer tarafından ilk silindir baskı gerçekleştirilerek bir başka performans artışı sağlandı. Şirketleri bugün hala varlığını sürdürüyor ve KBA olarak biliniyor.

 

1837’de Godefroy Engelmann, litografi kullanarak renk baskısı için bir yöntem olan chromolithography hakkında patent aldı. Kromolitograflar veya kromlar esas olarak tabloları yeniden üretmek için kullanılır. Aşağıdaki reklam yüzyılın sonlarından kalmış ve bu renkli baskı tekniğini kullanarak neyin başarılabileceğini göstermektedir. Bir diğer popüler teknik, esas olarak manzara kartpostallarını basmak için kullanılan fotokrom işlemi.

Illustrated London News, dünyadaki ilk resimli haftalık gazetedir. Bir yıl sonra Sir Henry Cole, İngiliz ressam John Callcott Horsley’i ilk ticari Noel kartının (tartışmasız) eserini hazırlamak üzere görevlendirir. Yaklaşık 1000 kart basılır ve elle renklendirilir. Bunlardan on tanesi bugün hala varlığını sürdürüyor.

Aynı zamanda Amerikalı mucit Richard March Hoe, plakanın düz yatak yerine döner bir silindire yerleştirildiği ilk litografik döner baskı makinesini kurdu. Bu, yazdırma işlemini önemli ölçüde hızlandırdı.

Çek ressam Karel Klíč, 1878’de fotogravürü icat etti.

Ottmar Mergenthaler’in Linotype yazım makinesini icat etmesi 1886 yılındaki dizgi dizilişi ileriye doğru atılmış büyük bir adımdır. Bu tür yazıcısı ile, bir operatör 90 karakterlik bir klavye kullanarak metin girebilir. Makine metni slugs olarak, metal türü hatlar olarak çıkartır.

 

1890’da Bibby, Baron ve Oğullar ilk fleksografik baskı ürettiler. Bu baskı tipi, yazdırılması gereken görüntüyü tutmak için bir kauçuk baskı plakasındaki kabartmayı kullanır. İlk flekso baskıda kullanılan mürekkep kolaylıkla aktarılır, cihaz Bibby’s Folly olarak bilinir.

 

20.yy

1903’te Amerikan yazıcı Ira Washington Rubel, kağıt için ilk litografik ofset baskıyı üreten bir araç yaptı. Ofset baskı makinelerinde kauçuk rulo görüntüleri bir baskı plakasından veya taştan alt tabakaya aktarır. Böyle bir ofset silindiri teneke gibi metallere baskı yapılması için zaten kullanılıyordu.

1907’de İngiliz Samuel  Simon, ipek kumaşın bir baskı ekranı olarak kullanılması sürecinde patent aldı. Serigrafi hızlı bir şekilde pahalı duvar kağıdı üretmek ve keten ve ipek gibi kumaşlara baskı yapmak için popüler hale geldi. Serigrafi, Shang Hanedanlığı’nda (MS 960-1279) Çin’de ilk ortaya çıkmıştı.

Piyasada görünen yeni basın üreticilerinden bazıları 1911’de Roland (günümüzde Man Roland olarak bilinir) ve 1923’te Komori Machine Works’tür.

Baskı üreticisi Koenig & Bauer 1923’te dört renkli Iris baskı makinesini piyasaya sürdü. Kağıt paralar basmak için kullanılabiliniyordu. Zamanla güvenlik baskısı şirketin odak noktalarından biri haline geldi.

Ticari olarak başarılı ilk kitap kitabı serisi 1935 yılında İngiltere’de Penguin Books tarafından yayınlandı.

1938 Xerografisinde, kuru bir fotokopi tekniği Chester Carlson tarafından icat edilmiştir. İlk ticari xerographic fotokopi makinesi 1949 yılında piyasaya sürülmüştür, ancak asıl atılım 1959 Xerox 914 düz kağıt fotokopi makinesidir.

Japon tezgah aracı üreticisi Shinohara Machinery Company, 1948’de düz çizgili letterpress makineleri üretmeye başladı. O zamandan beri popüler bir basın Heidelberg Tiegel’dir.

1967’de ISBN veya Uluslararası Standart Kitap Numarası başladı. Bu, ticari kitaplar için benzersiz sayısal bir tanımlayıcıdır. Aynı yıl Océ, kimyasal olarak işlenmiş özel bir kâğıt kullanarak belgeleri kopyalamak için bir elektro-fotografik işlemle ofis baskı pazarına girdi.

Silikon gibi yeni malzemeler, Tampoprint gibi üreticilerin eğrisel yüzeylere baskı yapılması için daha etkili presler yapmalarını mümkün kıldı. Tampon baskı şimdi endüstriyel ölçekte yapılabilir.

ABD’de gazete dolaşımı, 1973’te o zamana  kadarki en yüksek seviyeye ulaştı.

IBM 3800 ve Xerox 9700 gibi ilk lazer yazıcılar, 1975 yılında piyasaya çıktı. Kesin olarak pahalı ama çek yazdırma gibi uygulamalar için kullanışlıydı.

Masaüstü yayıncılığı 1985 yılında başladı. Adobe PostScript tarafından desteklenen Apple Macintosh bilgisayar, yazıcılar ve görüntü tarayıcılarının kombinasyonu ve Aldus PageMaker uygulaması, yayıncılığı daha uygun fiyatlı hale getirdi.

Drupa 1986’da MAN Roland Druckmaschinen AG, LITHOMAN ticari web ofset baskı makinesini tanıttı. Polar, POLAR Compucut’u sergiledi.

1990’da başlatılan Xerox Docutech, 135 sayfalık bir dakikada siyah beyaz xerografik baskı motorunu tarayıcı ve son işlemci modülleri ile birleştirdi. Muhtemelen ilk uygun maliyetli baskı makinesiydi.

1992’de Avustralya genel dolaşımda polimer banknotları kullanan ilk ülke oldu.

Indigo E-Print 100 ve Xeikon DCP-1’in piyasaya sürülmesi ile dijital baskı 1993 yılında başladı.

 

21.yy

Ofset baskıları aşamalı olarak gelişti.

Dijital baskıda daha büyük değişiklikler, onları üreten şirketler kadar hızlı gelişen makinelerle gerçekleşti.

Piyasadaki daha büyük oyunculardan biri, özellikle Indigo’yu 2001’de satın almasının ardından HP’dir. Piyasadaki diğer büyük oyuncular Konica Minolta, Bizhub dijital baskı makineleri ve Canon’tan Imagepress serisidir. Canon’un büyümesinin bir kısmı 2009’da Océ’yi satın almasıyla gerçekleşti.

Hızlı bir şekilde gelişen pazarın bir alanı, mürekkep püskürtmeli baskılardır. Mürekkep püskürtme teknolojisi de ambalaj endüstrisinde ilerlemeye başlar. Drupa 2016 baskısında EFI Nozomi C18000, HP PageWide C500 ve Durst Rho 130 SPC hepsi oluklu ambalaj kartonunda baskı için optimize edilmiş cihazlardır.

[Toplam:1    Ortalama:5/5]
Sonraki Yazı
Önceki Yazı
BU YAZIYI PAYLAŞABİLİRSİNİZ
facebook - Matbaa Tarihi - Geçmişten Günümüze Matbaanın Gelişimigoogle - Matbaa Tarihi - Geçmişten Günümüze Matbaanın Gelişimipinterest - Matbaa Tarihi - Geçmişten Günümüze Matbaanın Gelişimitwitter - Matbaa Tarihi - Geçmişten Günümüze Matbaanın Gelişimilinkedin - Matbaa Tarihi - Geçmişten Günümüze Matbaanın Gelişimiemail - Matbaa Tarihi - Geçmişten Günümüze Matbaanın Gelişimi